Một lần gặp Xuân Diệu ở Pleiku

Ngày đăng :21-09-2017


Năm 1976, tôi đang học Trường Sư phạm Gia Lai-Kon Tum, đóng tại TP. Pleiku hiện nay. Một ngày, vào khoảng giữa khóa học, chúng tôi được Ban Giám hiệu cho nghỉ trọn buổi chiều để chia nhau chuẩn bị tổ chức hội trường cho buổi tối hôm ấy đón tiếp nhà thơ Xuân Diệu đến thăm trường và nói chuyện thơ.


Với lớp thanh niên miền Nam chúng tôi thời ấy thì thơ Tiền chiến (phong trào thơ mới 1932-1945) được in và bày bán đầy trong các hiệu sách nên đã được đọc gần như đầy đủ các tên tuổi của thời kỳ ấy. Xuân Diệu dĩ nhiên là nhà thơ được lớp trẻ thích nhất vì những bài thơ tình say đắm. Chúng tôi náo nức bắt tay vào việc tổ chức và háo hức mong được gặp ngay.


 

Nhà thơ Xuân Diệu. Ảnh: Internet

Theo sự chỉ huy của thầy Hiệu trưởng Đỗ Nộ, chúng tôi tập trung khiêng, vác tất cả các băng ghế dài, ghế dựa, ghế đẩu… từ các phòng học về kê, sắp kín hội trường. Rồi mua hoa, chỉnh sửa hệ thống âm thanh, ánh sáng… Không khí rôm rả như chuẩn bị cho một ngày hội lớn.
Đến chiều, lúc chúng tôi vẫn còn đang loay hoay kê, sắp, thì Xuân Diệu đột ngột xuất hiện ở cửa hội trường. Không ai biết đó là người mình đang đón chờ. Tôi là người đã từng đọc nhiều sách báo nhất trong đám bạn bè, quen mắt với hình ảnh của nhà thơ in trên các sách báo ấy, nên nhận ra ngay Xuân Diệu qua mái tóc uốn lượn bồng bềnh như mây trời và cuộn xoăn như sóng biển. Tôi nói nhỏ với mọi người “Xuân Diệu kìa”! Tất cả vừa làm việc vừa ý tứ liếc trộm người khách lạ.
Nhà thơ đi đi lại lại một hồi, hấp háy nghiêng ngó, thấy hội trường còn trống phần phía sau (vì đã hết băng ghế để kê, sắp) ông hắng giọng nói: “Các anh nên lấy bàn học xếp nằm nghiêng xuống cho kín diện tích”. Tôi bạo gan thưa lại: “Như thế thì bất tiện lắm bác ạ”! Ông không nhìn tôi, không nhìn ai cả, nói trống không:  “Nghe tin Xuân Diệu tối nay nói chuyện thơ ở đây thì hội trường này không đủ chỗ cho mọi người đến nghe đâu”!
Nghe câu nói, trong tôi chuyển từ ngưỡng mộ sang khó chịu, cho rằng ông là người cao ngạo, tự tôn! Là nghĩ thế, nhưng vẫn cứ vâng dạ, ngoan ngoãn khiêng, kê, sắp kín hội trường.
Khi nhà thơ trở ra để về lại Ty Thông tin-Văn hóa dùng cơm chiều, thầy Hiệu trưởng triệu tập cấp tốc toàn trường dặn dò: “Ngày trước tôi học Trường Sư phạm Việt Bắc, đã đôi lần Xuân Diệu đến bình thơ nên có mấy kinh nghiệm, đề nghị các anh chị chú ý thật tươm tất, nếu không thì thầy trò ta bị chửi ngay đấy! Thứ nhất: âm thanh phải ấm, vang, rõ ràng. Thứ hai: lọ hoa trên bàn nhà thơ đứng nói chuyện phải tươi, đẹp, thơm. Thứ ba: phải có bóng điện tròn kê sát mặt nhà thơ trong lúc diễn thuyết. Thứ tư: đặc biệt, khi nào nhà thơ kéo dài giọng và cúi thấp đầu xuống là phải nhất tề vỗ tay thật lớn, nếu không tỏ sự ủng hộ như vậy nhà thơ sẽ bảo ngay rằng thầy trò ta dốt, không hiểu được thơ hay”!
Ngoài những dặn dò “thiết yếu” ấy, thầy còn cho biết phải có một vại bia để nhà thơ nhấp giọng. Đó cũng là một thói quen khi bình thơ của Xuân Diệu. Nhà thơ không uống nhiều nhưng phải có một vại trước mặt để ông nhấp giọng khi diễn thuyết. Khoản này các thầy chịu trách nhiệm. Ở Hà Nội thì sẵn bia vại, bia hơi, chứ ở đây vào thời điểm đó bọn học trò chúng tôi biết đào đâu ra!
Đêm đến, buổi bình thơ bắt đầu. Mà quả vậy, đêm ấy ngoài thầy trò nhà trường, người ở quanh khu vực hay tin kéo đến, lớp đứng lớp ngồi chật cả trong ngoài! Ông Trưởng ty Thông tin-Văn hóa tỉnh Gia Lai-Kon Tum (cũ) bước lên bục nói lời khai mạc, có một câu, đại ý: Nhân dịp nhà thơ Xuân Diệu có chuyến công tác về Tây Nguyên, nhà thơ tranh thủ phục vụ cho trường ta 2 đêm nói chuyện thơ.
Cả hội trường lặng im chờ đợi. Xuân Diệu đang ngồi phía dưới, mặc áo ngắn tay, liền đứng dậy đi vào sau cánh gà, một lát sau bước ra với chiếc áo dài tay rất nghiêm ngắn, ông chắp tay trước ngực, từ tốn nói: “Đồng chí Trưởng ty vừa nói Xuân Diệu nhân chuyến công tác nên ghé sang đây phục vụ thơ là không đúng với tinh thần, tình cảm của Diệu; nói thế thì Diệu này coi thường bà con quá! Diệu này vì nhiệt tâm nhiệt tình với thầy trò trường ta, với quý vị độc giả, khán thính giả của Gia Lai-Kon Tum này mà tự nguyện đến đây phục vụ thơ”!
Bị sửa lưng bất ngờ, ông Trưởng ty đành phải đợi đến hết 2 đêm bình thơ, khi lên bục nói lời bế mạc mới có lời xin lỗi nhà thơ về sự… sơ sót của mình!
Đêm đầu tiên Xuân Diệu tập trung bình về thơ Bác Hồ, Tố Hữu, Nguyễn Trãi, Lý Thường Kiệt, Trần Quang Khải, Trần Nhân Tông… Toàn mạch thơ chính luận. Chúng tôi lắng nghe, nhớ lời căn dặn của thầy Hiệu trưởng, cố để ý khi nào có “hiện tượng” nhà thơ cúi thấp đầu và kéo dài giọng thì hè nhau vỗ tay nhiệt liệt!
Nhưng, với sự nhạy cảm của một nhà thơ, Xuân Diệu đã “đọc” được cái sự không mấy hào hứng của đám thanh niên đang háo hức muốn nghe ông hoàng thơ tình nói về thơ tình! Thế là mở màn của đêm sau, Xuân Diệu nói “vỗ mặt” luôn rằng “Diệu biết các anh chị không thích nghe thơ chính luận, thế thì hôm nay Diệu nói chuyện thơ tình vậy!” và ông chuyển “tông” sang thơ tình. Nhà thơ rất hào hứng khi thấy đám trẻ chăm chú nghe như uống từng lời và đồng tình bằng những tràng vỗ tay nhiệt liệt mỗi khi nhà thơ… kéo dài giọng và cúi thấp đầu!
Dĩ nhiên vào thời điểm ấy Xuân Diệu cũng chưa dám mở rộng biên độ thơ tình sang những bài, những tác giả khác mà có lẽ ông cũng thích như chúng tôi, nhưng chưa được phép công khai. Ông còn cao hứng khoe đã “viết chui” bốn, năm trăm bài thơ tình chưa xuất bản! Chúng tôi nghe thế và biết thế. Chỉ thắc mắc thầm rằng sao đã là viết “chui” mà nhà thơ lại dám… khoe!
Trời Pleiku đêm ấy có mưa nhỏ, nhưng trên gương mặt nhà thơ cứ lấm tấm mồ hôi lấp loáng sát sạt bên bóng đèn tròn 100 oát cứ chăm chăm rọi thẳng vào. Đúng như thầy tôi đã bảo lúc chiều: Dù nóng hay lạnh, bao giờ Xuân Diệu cũng yêu cầu như thế, bởi theo ông, diễn giả không những chỉ nói, chỉ đọc thơ, chỉ nâng tay hạ tay, mà còn diễn xuất ý tưởng, xúc cảm của bài thơ qua sự biểu đạt bằng gương mặt nữa.
Ấy là lần duy nhất chúng tôi được gặp nhà thơ Xuân Diệu, nhưng ấn tượng còn lưu lại lâu dài trong tâm trí. Xin viết lại như một cách để tưởng nhớ nhà thơ lớn, một “thần tượng” của nhiều thế hệ tuổi trẻ Việt Nam.

 

Tác giả bài viết: Tạ Văn Sĩ
Nguồn: Tổng hợp
Thống kế truy cập
  • Đang truy cập: 1087
  • Tháng hiện tại: 489829
  • Tổng lượt truy cập: 21682591

Những tin mới hơn

Có thể bạn chưa xem ?

 

Hinh gioi thieu
Lên đầu trang